27 MEI 2021

Wageningen University & Research onderzoekt effectiviteit van prehabilitatie

Op 1 september 2020 is in Rijnstate een trainingsprogramma gestart waarbij patiënten met darmkanker zich in het ziekenhuis actief voorbereiden op hun darmoperatie. Fitte patiënten hebben minder complicaties tijdens en na de operatie en herstellen sneller. Een eerste evaluatie van Wageningen University & Research laat zien dat prehabilitatie werkt.

Wageningen University & Research onderzoekt effectiviteit van prehabilitatie

Rijnstate bereidt patiënten voor op hun operatie

Als kernpartner van Alliantie Voeding in de Zorg werd met Wageningen University & Research een effectonderzoek naar de invloed van prehabilitatie op vetvrije massa en spierkracht gestart. ‘Vanuit de wetenschappelijke literatuur weten we dat prehabilitatie goed kan werken in een onderzoekssetting. We waren benieuwd of het in de praktijk dezelfde resultaten oplevert,’ vertelt Renate Winkels van Wageningen University & Research. Rijnstate, Ziekenhuis Gelderse Vallei en Slingeland ziekenhuis werken samen rondom oncologische zorg binnen ARTZ. Bovendien is Rijnstate kernpartner van Alliantie Voeding in de Zorg. Binnen deze samenwerkingsverbanden wil Rijnstate kennis en expertise rondom prehabilitatie uitbouwen en delen.

Het prehabilitatieprogramma

Rijnstates prehabilitatieprogramma duurt ongeveer vier weken en is gericht op sport en bewegen, voeding, ontstressen en stoppen met roken en alcohol. Hierbinnen maken verschillende zorgprofessionals samen met de patiënt een op maat gemaakt programma. Elke deelnemer sport in ieder geval twee keer per week in het ziekenhuis onder begeleiding van een fysiotherapeut om spierkracht en uithoudingsvermogen te verhogen. Daarnaast traint de patiënt nog drie keer per week zelf thuis. De diëtist beoordeelt de eiwitinname en de lichaamssamenstelling en geeft de deelnemer advies over voldoende eiwitinname. De fysiotherapeut kijkt mee hoe de patiënt kan ontstressen, bijvoorbeeld via mindfulness, yoga of gesprekken. Op verzoek wordt het team psychosociale zorg en zingeving ingeschakeld voor ondersteuning. Meer lezen over het programma?

De evaluatie

Tussen september 2020 en januari 2021 namen 34 patiënten deel aan het prehabilitatieprogramma. ‘Van alle patiënten is de fysieke status voor de start van prehabilitatie vergeleken met hun fysieke status aan het eind ervan, vlak voor de operatie,’ vertelt Sanne Castelijns, student Voeding en Gezondheid aan WUR die het onderzoek uitvoerde. ‘Daarvoor werd onder andere gekeken naar de verandering in spierkracht met de 1 Repetition Maximum (1RM), het maximale gewicht dat een patiënt kan tillen tijdens één herhaling. Ook hebben we verandering in lichaamssamenstelling met de bio-elektrische impedantie analyse gemeten, waarbij we vooral keken naar de vetvrije massa. Dat is een maat om de spiermassa te meten.’

Fysiek functioneren

Uit de resultaten blijkt dat prehabilitatie de fysieke status van patiënten voor de operatie verbetert: zowel de vetvrije massa als de spierkracht was verhoogd. De vetvrije massa nam met 1.3 kg toe. De 1 RM voor de beenspieren nam met 7.4 kg toe en 1 RM voor borstspieren met 5.1 kg. ‘De toename van vetvrije massa geeft de toename van spiermassa weer. Dit is het resultaat van training gecombineerd met eiwitrijke voeding verdeeld over de dag,’ legt Bettina van Embden uit, diëtist in Rijnstate.

Meer vragen

Het onderzoek levert weer nieuwe onderzoeksvragen op. ‘Dit evaluatieonderzoek was te kort en te klein om te onderzoeken of de toename in fysiek functioneren invloed heeft op langetermijneffecten, zoals een kortere ligduur, minder complicaties en heropnames en overlevingskansen. We hopen daar in vervolgstudies verder naar te kunnen kijken,’ legt Renate uit. 

Meer lezen

Fit een operatie door – projectpagina Alliantie Voeding in de Zorg
Meer over het prehabilitatieprogramma van Rijnstate
Oncologie en voeding - onderzoekslijn Alliantie Voeding in de Zorg


"Zorg met een integrale en langdurige aanpak voor brede maatschappelijke en individuele gezondheidswinst” aldus… https://t.co/woJ2aF2JE7
#VoedingNL2021 | Het was een duidelijke boodschap tijdens het congres: Verzadigd vet is een risicofactor voor hart-… https://t.co/Q61tpK1uAY
Luistertip! Deze podcasts van @nvzziekenhuizen Ziekenhuizen over preventie en digitale zorg in beeld gebracht via… https://t.co/rGdIduRhTG

Schrijf u nu in voor onze nieuwsbrief!

Elke 6-8 weken verschijnt onze digitale nieuwsbrief.

Bekijk hier de laatste nieuwsbrief

Uw persoonsgegevens worden conform onze Privacy- en Cookieverklaring verwerkt. Uitschrijven kan onderaan iedere nieuwsbrief die u van ons ontvangt.