02 JULI 2020

Reuk- en smaakcentrum© 5 jaar!

Het Reuk- en smaakcentrum©, opgericht door de Alliantie Voeding in de Zorg, opende in juli 2015 haar deuren. Inmiddels is het uitgegroeid tot een uniek expertisecentrum. Het is het enige centrum voor patiënten met reuk- en smaakstoornissen in Nederland. Ziekenhuis Gelderse Vallei en de afdeling Humane Voeding en Gezondheid van Wageningen University & Research werken hierin samen aan onderzoek en de beste zorg bij reuk- en smaakstoornissen.

Reuk- en smaakcentrum© 5 jaar!

Foto: Ziekenhuis Gelderse Vallei

In Nederland lijdt naar schatting 16% van de mensen aan een reuk- en/of smaakstoornis, bijvoorbeeld door chemotherapie, een langdurige IC-opname, de ziekte van Parkinson of na een CVA. De aandoening kan leiden tot veranderingen in eetlust en eetgedrag, en vormt daarmee gezondheidsrisico’s. Ook de impact op de kwaliteit van leven kan groot zijn. ‘Toch zijn dit soort stoornissen nog onderbelicht in de zorg.’ vertelt Elbrich Postma, onderzoeker en coördinator Reuk- en smaakcentrum. ‘Het Reuk- en smaakcentrum zet via onderzoek in op betere zorg voor patiënten met een reuk- en/of smaakstoornis.’ Recent ontwikkelde het centrum een factsheet voor zorgprofessionals met tips en adviezen voor patiënten met reuk- en smaakverandering door een Covid-19 besmetting. 

Nationaal en internationaal onderzoek
Het Reuk- en smaakcentrum werkt samen met gerenommeerde reuk- en smaakcentra wereldwijd, zoals het Interdisziplinären Zentrum für Riechen und Schmecken (Dresden, Duitsland) en Monell Chemical Senses Centre (Philadelphia, USA). Het Reuk- en smaakcentrum is recent, als onderdeel van het Global Consortium for Chemosensory Research, ook gestart met een onderzoek naar reuk- en smaakverlies door COVID-19. Uit de nationale en internationale onderzoeken zijn inmiddels diverse publicaties voortgekomen (zie kader onderaan).

Reuk- en smaakstoornissen beter begrijpen
‘Elk jaar bezoeken meer dan 200 patiënten het Reuk- en smaakcentrum.’ vertelt Wilbert Boek, KNO-arts in Ziekenhuis Gelderse Vallei en mede-initiatiefnemer van het centrum. ‘Door deze patiëntenpopulatie in kaart te brengen, krijgen we inzicht in de oorzaken en gevolgen van reuk- en smaakstoornissen. Ook de effectiviteit van de behandelingen wordt onderzocht. Met de resultaten willen we de behandelingsmogelijkheden voor toekomstige patiënten met reuk- en smaakstoornissen verbeteren. Voor dit onderzoek werken Ziekenhuis Gelderse Vallei en Wageningen University & Research samen met UMC Utrecht.’

Sommige mensen worden geboren met reukverlies. In recent onderzoek is gekeken of de levenslange afwezigheid van het reukvermogen invloed heeft op andere zintuigen, zoals het gehoor. Dit onderzoek in samenwerking met onderzoekers van het Karolinska Institutet (Stockholm, Zweden) is recent gepubliceerd.

Onderzoek verbinden aan de zorgpraktijk
In het Reuk- en smaakcentrum in Ede kunnen metingen met de MRI-scanner en de EEG gekoppeld worden aan experimenten met de olfactometer. ‘Het is de enige locatie in Europa waar deze koppeling van meetapparatuur ook in de zorgpraktijk wordt ingezet.’ vertelt Elbrich trots. ‘Met de olfactometer kunnen we mensen specifieke geuren toedienen tijdens een scan of meting. We kunnen dan zien of er nog een reactie in de hersenen is op geur, ondanks dat patiënten deze geur niet bewust waarnemen.’ In het najaar hoopt Elbrich haar proefschrift te verdedigen over het effect van reuk- en smaakveranderingen op eetgedrag en de hersenen in verschillende patiëntengroepen. Het Reuk- en smaakcentrum heeft inmiddels voor verschillende patiëntengroepen middelen en behandelingen ontwikkeld.

Betere oncologiezorg
‘Samen met maaltijdservice At Your Request brachten we in het oncologisch centrum van Ziekenhuis Gelderse Vallei de smaakvoorkeuren van kankerpatiënten in kaart. Op basis daarvan is een menukaart in ontwikkeling om onder andere een proefplankje aan te bieden.’ gaat Elbrich verder. ‘Daarmee kunnen kankerpatiënten verschillende smaken en producten uitproberen. Omdat smaakvoorkeuren heel persoonlijk zijn, is het belangrijk om patiënten verschillende opties te bieden. Zo kunnen zij zelf de producten kiezen die het beste passen bij hun wensen en behoeften. Samen met medewerkers van de dagbehandeling zijn vervolgens ook receptkaarten voor thuis ontwikkeld. In samenwerking met de HungerNdThirst Foundation zijn voor artsen, verpleegkundigen, diëtisten en voor patiënten factsheets ontwikkeld over reuk- en smaakveranderingen door chemotherapie ontwikkeld. Met de factsheets hopen we patiënten en zorgverleners handvatten te geven om tijdens ziekte en behandeling, ondanks reuk- en smaakveranderingen, toch gezonde keuzes te blijven maken.

Recent heeft een studententeam van Wageningen Universiteit de podcastserie ‘Taste of Recovery’ gemaakt. ‘Daar zijn we heel blij mee.’ aldus Elbrich. ‘De podcasts brengen de kennis en ervaring van patiënten, bedrijven en zorgprofessionals samen. Dat is de weg naar oplossingen die echt toepasbaar zijn in de dagelijkse praktijk. Daarom zullen we in het Reuk – en smaakcentrum ook gebruik blijven maken van het brede netwerk van de Alliantie Voeding in de Zorg.’

Reuk- en smaakcentrum
Het Reuk- en smaakcentrum biedt patiënten een plek waar informatie, diagnose en eventuele behandeling worden aangeboden. Vanuit Ziekenhuis Gelderse Vallei zijn de afdelingen KNO en Radiologie betrokken. De initiatiefnemers zijn KNO-arts Wilbert Boek en Prof. Kees de Graaf van Wageningen University & Research. Dr. Sanne Boesveldt werkt aan vele onderzoeken voor het centrum. Om de zorg en het onderzoek in het Reuk- en smaakcentrum in goede banen te leiden, is Elbrich Postma als coördinator aangesteld. Sinds kort kunnen patiënten met reuk- en smaakproblemen ook op de website van Ziekenhuis Gelderse Vallei terecht voor praktische tips over bijvoorbeeld voeding. 

Meer informatie? Kijk op:

Voor vragen kunt u contact opnemen met Elbrich Postma, coördinator Reuk- en smaakcentrum.

Wachtlijst
Vanwege het succes van het Reuk- en smaakcentrum is er op dit moment een lange wachtlijst.

Publicaties, factsheets & podcasts

Food preferences and intake in a population of Dutch individuals with self-reported smell loss: An online survey Food Quality and Preference (2020) 
Postma EM, de Graaf C en Boesveldt S

Factsheet voor zorgprofessionals - Reuk- en smaakverlies door corona (2020) Alliantie Voeding in de Zorg.

Podcastserie “Taste of Recovery” (2020) Wageningen UR.

Hoe ervaren patiënten voedingsadvies tijdens de behandeling van kanker? Voeding & Visie (2020)  van der Want E, Postma EM, Holverda M, Postema H, Menkveld-Beukers M en Witteman BJM.

Morphological changes in secondary, but not primary, sensory cortex in individuals with life-long olfactory sensory deprivation. NeuroImage (2020)  
Peter MG, Mårtensson MGPG, Postma EM, Engström Nordin L, Westman E, Boesveldt S en Lundström JN.

Verandering van reuk en smaak met Elbrich Postma – Makkelijk Praten (2019).

Waarom leidt een verstopte neus tot ander eetgedrag? Met Sanne Boesveldt Universiteit van Nederland (2019).

Severity of olfactory deficits is reflected in functional brain networks – An fMRI study Human Brain Mapping (2018) Reichert JL, Postma EM, Smeets PAM, Boek WM, de Graaf C, Schöpf V en Boesveldt S.

Taste and smell perception and quality of life during and after systemic therapy for breast cancer Breast Cancer Research and Treatment (2018)
de Vries YC, Boesveldt S, Kelfkens CS, Posthuma EE, van den Berg MMGA, de Kruif JThCM, Haringhuizen A, Sommeijer DW, Buist N, Grosfeld S, de Graaf S, van Laarhoven HWM, Kampman E and Winkels RM.

Factsheets over reuk- en smaakveranderingen bij chemotherapie voor Diëtisten, Verpleegkundigen, Artsen en Patiënten. Wetenschapsknooppunt WUR (2018).

Reuk en smaak. Nederlands Tijdschrift voor Keel-Neus-Oorheelkunde (2018). Boek W.

Anosmia – A Clinical Review Chemical Senses (2017) Boesveldt S, Postma EM, Boak D, Welge-Luessen A, Schöpf V, Mainland JD, Martens J, Ngai J en Duffy VB.

Smakelijk eten voor patiënten met kanker: de invloed van reuk- en smaakverstoring op eetgedrag – NTVG (2017) Postma EM, De Vries YC en Boesveldt S.


#GoedeZorgProefJe I Samenwerken aan een gezonder voedingsaanbod in ziekenhuizen. Dank diëtisten van @ZkhsAmstellandhttps://t.co/Gyr7F3ol2H
Via projecten uit de Regio Deal Foodvalley kan voeding een stevigere rol in de preventieve en curatieve gezondheids… https://t.co/xYivB4soBK
Vijf Belgische en vier Nederlandse ziekenhuizen, waaronder @ArthurvanZanten @GelderseVallei onderzoeken de rol van… https://t.co/31d9wh7ky3

Schrijf u nu in voor onze nieuwsbrief!

Elke 6-8 weken verschijnt onze digitale nieuwsbrief.

Bekijk hier de laatste nieuwsbrief

Uw persoonsgegevens worden conform onze Privacy- en Cookieverklaring verwerkt. Uitschrijven kan onderaan iedere nieuwsbrief die u van ons ontvangt.