Gericht op gezondheidswinst

Ouderen

Voeding als basis voor vitaliteit en gezondheid

We worden in Nederland gemiddeld ouder, maar die extra levensjaren zijn helaas niet altijd gezonde jaren. Zo leeft ongeveer 80% van de ouderen met één of meer chronische aandoeningen en is ruim één op de vijf ondervoed. Voeding speelt een sleutelrol bij gezond ouder worden: goede voeding ondersteunt spierkracht, herstel en dagelijks functioneren. Daarmee heeft voeding invloed op kwaliteit van leven en de mogelijkheid om langer vitaal te blijven.

Alliantie Voeding in de Zorg onderzoekt hoe voeding kan bijdragen aan langer vitaal ouder worden. Denk aan studies naar het effect van eiwit verrijkte voeding in combinatie met bewegen, onderzoek naar de wisselwerking tussen voeding en medicatie en implementatieonderzoek om kennis toepasbaar te maken in de praktijk van zorg en welzijn.

Voeding en herstel na heupfracturen

Een goede eiwitinname draagt bij aan een goed herstel na een operatie of behandeling. De ProBUS-studie onderzoekt de effecten van eiwitten en beweging op de bot- en spiergezondheid van oudere patiënten met een acute heupfractuur. De studie wordt uitgevoerd door Wageningen University & Research in samenwerking met Rijnstate en Ziekenhuis Gelderse Vallei en geriatrische revalidatie instellingen: Opella, Vilente, Zinzia, Charim, Zorggroep Apeldoorn, Pleyade, Attent en Liemerije. Ook Gelre ziekenhuis is betrokken bij het onderzoek. Het onderzoek bestaat uit een interventiegroep die een eiwitrijk dieet en krachttraining krijgt en een controlegroep die standaardzorg ontvangt. Metingen zijn botmarkers, botdichtheid, fysieke prestaties, spiermassa, kwaliteit van leven en voedingstoestand.

In de ProBUS-studie is een klankbordgroep van patiënten en mantelzorgers betrokken. De verwachte resultaten zijn verbeteringen in revalidatie, de gezondheid van botten en spieren, de voedingstoestand en de kwaliteit van leven, met tegelijkertijd een verlaging van de zorgkosten. Met de bevindingen van deze studie werkt Alliantie Voeding in de Zorg aan een implementatieplan voor duurzame implementatie van deze interventie in de praktijk. Bekijk hier de factsheet van het webinar in april 2026.

Goed eten in de ouderenzorg

Binnen Goede Zorg Proef Je is een groeiend netwerk van ouderenzorgorganisaties actief in de transitie naar een gezonder en duurzamer voedingsaanbod. In de ouderenzorg is specifiek aandacht voor een goed basisaanbod volgens de Richtlijnen Goede Voeding, met aanpassingen op maat en oog voor maaltijdambiance. Dit jaar staan onder andere een verantwoorde transitie naar meer plantaardige eiwitten en het versterken van kennis bij medewerkers die betrokken zijn bij de inkoop, bereiding en verstrekking van eten en drinken centraal. Daarbij is het creëren van draagvlak bij zowel cliënten als personeel essentieel. Daarnaast voeren we een kennissynthese uit naar effectieve voedingsinterventies in relatie tot kwaliteit van leven en ondervoeding, en hoe de eiwittransitie hierin past.

Het project Versnelling Voedseltransitie Langdurige Zorg verbindt de drie brancheorganisaties – ActiZ, VGN en de Nederlandse ggz – met Alliantie Voeding in de Zorg, Eten+Welzijn en Greendish. Samen ondersteunen zij meer dan 600 zorgorganisaties in de langdurige zorg met kennis, begeleiding en praktische hulpmiddelen om de transitie naar gezonde en duurzame voeding te versnellen en blijvend te verankeren in de praktijk. Meer lezen? Bekijk hier de projectpagina.

Ondervoeding

Het Kenniscentrum Ondervoeding agendeert ondervoeding en biedt tools en kennis om ondervoeding te voorkomen, te herkennen en te behandelen. Samen met landelijke partners worden kennis en toepassingen ontwikkeld die de voedingszorg verbeteren en samenwerking tussen zorg, welzijn en beleid bevorderen. Bekijk hier de website van het Kenniscentrum Ondervoeding.

Een interventie van het Kenniscentrum Ondervoeding is ‘Goed Gevoed Ouder Worden’, waarin materialen en instrumenten worden aangeboden voor het ondersteunen van gezonde voeding bij ouderen. De website Goed Gevoed Ouder Worden is gericht op ouderen en bevat informatie voor mantelzorgers en vrijwilligers. Binnen deze interventie is er ook een expertisegroep diëtisten. Tweemaal per jaar is er een online training voor diëtisten die willen deelnemen aan het kennisnetwerk en vervolgens in de regio een bijdrage te leveren aan de implementatie van verschillende onderdelen van de domeinoverstijgende netwerkaanpak ondervoeding ouderen.

De signaleringskaart is een handige tool voor professionals en vrijwilligers in het sociaal domein om bij ouderen het gesprek aan te gaan over voeding en alert te zijn op mogelijke ondervoeding. Klik hier om de signaleringskaart gratis te downloaden in digitale vorm of als drukwerk.

Blijvende kracht - Promuscle in de praktijk

Het leefstijlprogramma ProMuscle is gericht op betere spiergezondheid bij ouderen om langer sterk, vitaal en zelfstandig thuis te kunnen wonen. In het programma worden krachttraining en extra eiwitinname in de dagelijkse voeding gecombineerd om spiermassa, spierkracht en lichamelijk functioneren te verbeteren. Het onderzoek laat zien dat deze aanpak effectief is: ouderen worden sterker, bewegen makkelijker en kunnen dagelijkse activiteiten beter uitvoeren. Om de inzichten van ProMuscle verder in te bedden in de ketenzorg is het implementatieonderzoek Bijvende Kracht gestart. Dit richt zich op duurzame samenwerking met gemeenten, zorgorganisaties, fysiotherapeuten en diëtisten en bekostiging van preventie in de zorg.

Plantaardige voeding en spiergezondheid bij ouderen

In het promotieonderzoek van Jacintha Domić is onderzoek gedaan naar het effect van plantaardige (veganistische) voeding op de spieren van ouderen. Gezonde spieren zijn belangrijk op latere leeftijd, ze dragen bij aan bijvoorbeeld de zelfstandigheid van de oudere en verminderen het risico op vallen. Het onderzoek laat zien dat een samengesteld plantaardig dieet de spieren net zo goed ondersteunt als een omnivoor dieet. De kennis uit het promotieonderzoek wordt gebruikt om organisaties en ouderen gerichter voedingsadvies te kunnen geven waarbij zowel rekening wordt gehouden met duurzaamheid als de gezondheid.

Voedingstekorten bij medicatiegebruik

In 2024 promoveerde Wout van Orten-Luiten met haar onderzoek naar verbanden tussen medicijngebruik en bloedspiegels van bepaalde vitamines en mineralen. Ouderen, die vaak meerdere medicijnen gebruiken, lopen een verhoogd risico op tekorten van vitamines en mineralen en in de praktijk worden symptomen door voedingstekorten helaas vaak niet als zodanig herkend. Medicijngebruik en bijwerkingen die mogelijk verband houden met voedingstekorten krijgen nog onvoldoende aandacht. De studie laat zien dat vroegtijdige signalering van voedingstekorten kan bijdragen aan betere zorg, minder bijwerkingen en mogelijk minder onnodig medicijngebruik. Meer lezen? Bekijk hier het volledige nieuwsbericht over de promotie van Wout van Orten.

Cater with Care

In het project Cater with Care ontwikkelden en evalueerden bedrijven, kennisinstellingen en zorginstellingen de inzet van een eiwit(ver)rijk(t) dagmenu als aanpak tegen ondervoeding bij ouderen en patiënten. De wetenschappelijk kennis is gepubliceerd in het Wageningse proefschrift ‘Cater with Care – Impact of protein-enriched foods and drinks for eldery people’.