20 MEI 2021

Recepten voor meer eetplezier na chemotherapie

Stel je voor dat je continu een metaal- of kartonsmaak in je mond hebt, dan smaakt je lievelingsgerecht opeens heel anders. Of dat je niet meer goed kunt slikken of steeds misselijk bent, wat moet je dan eten? Het zijn bekende bijwerkingen van chemotherapie. Een verandering van smaak en smaakbeleving heeft invloed op het sociaal-emotioneel welbevinden van (ex-)patiënten en kan bovendien het herstel negatief beïnvloeden. Initiatiefnemer Stichting HungerNdThirst speelt daarop in met het project Steering Recipes, waarbij chef-koks en diëtisten in samenwerking met Alliantie Voeding in de Zorg recepten ontwikkelen om mensen met een smaakverstoring meer keus te geven en te kunnen laten (genieten van) eten.

Recepten voor meer eetplezier na chemotherapie

Chef-koks ontwikkelen speciale recepten voor oncologiepatiënten

Door de bijwerkingen van chemotherapie kunnen patiënten veranderingen in voedselvoorkeuren ervaren: bepaalde voeding vinden patiënten opeens vies of onprettig, of juist lekkerder. Het inspelen op die voorkeuren staat centraal binnen het project Steering Recipes. Dit wordt bijvoorbeeld gedaan door het versterken – sturen - van smaken: zoet, zuur, zout, bitter en umami. De eerste fase van het project leverde 100 aangepaste recepten op door een unieke samenwerking tussen diëtisten, chef-koks en andere relevante partners. Rutger Brouwer, projectmanager van Stichting HungerNdThirst: ‘Zonder deze constructieve en inspirerende samenwerking tussen verschillende relevante partijen zouden we nooit zo’n succesvol resultaat bereikt hebben. Ik ben er trots op dat we middels dit project de kwaliteit van leven van patiënten kunnen verbeteren.’ Ook chef-kok Alicia is te spreken over de wisselwerking: ‘Het werk zou niet mogelijk geweest zijn zonder de kennisoverdracht tussen chef-koks en diëtisten. De twee expertises hebben samen gezorgd voor veilige, voedzame en lekkere recepten.’

De eerste fase

Stichting HungerNdThirst startte het project in 2020, in samenwerking met Boehringer Ingelheim, chef-koks van Alícia Foundation & Live Eat Taste en Alliantie Voeding in de Zorg, die onder andere diëtisten in Rijnstate en Ziekenhuis Gelderse Vallei aan het project verbond en expertise inbrengt van het Reuk- en Smaakcentrum. Boehringer Ingelheim zal de recepten beschikbaar maken via hun website. In de eerste fase van het project gingen de chef-koks aan de slag met de bestaande recepten om de vijf basissmaken te versterken. Daarbij hebben ze ingrediënten weggelaten, vervangen of toegevoegd. Daarna categoriseerden de chefs de gerechten in maaltijdtypes (zoals soep, hoofdgerecht, dessert). Deze fase is recent afgerond en heeft dus honderd aangepaste recepten opgeleverd.

Aangepaste recepten

In de tweede fase, Recipes Development, bekijken oncologiediëtisten van Ziekenhuis Gelderse Vallei en Rijnstate of de aanpassingen door de chef-koks geen negatieve invloed hebben op de kankerbehandeling. Diëtiste Merel Ambrosius van Rijnstate: ‘Niet alle producten en ingrediënten zijn geschikt om te gebruiken tijdens chemotherapie, daarom is het fijn dat wij deze recepten mochten beoordelen.’ Ook analyseren de diëtisten of de recepten een positieve uitwerking hebben op de klachten waar de patiënten last van hebben: misselijkheid, diarree, gasvorming of –blokkering, constipatie, verminderde eetlust, pijnlijke keel en slikproblemen of smaakverandering. ‘Daarbij kijken we naar de toepasbaarheid voor de cliënt,’ legt Merel uit. Door de recepten te linken aan klachten kan een patiënt makkelijk zoeken op gerechten die de effecten van de bijwerkingen verminderen. Als je bijvoorbeeld slikproblemen hebt zijn smeuïge gerechten fijn om te eten. Merel: ‘Smaakverandering is een veel voorkomend probleem bij patiënten die worden behandeld met chemotherapie. Het is van meerwaarde dat er recepten zijn die op verschillende smaken kan worden aangepast.’

Nieuwe recepten

De chef-koks ontwikkelen op basis van de feedback van de oncologiediëtisten compleet nieuwe recepten en houden daarbij ook rekening met consumptiemomenten en verschillende keukens (zoals bijvoorbeeld de Aziatische of de Midden-Oosterse keuken). In de derde fase worden de gerechten getest door de chefs. Boehringer Ingelheim publiceert de recepten en Alliantie Voeding in de Zorg wil die vervolgens verspreiden naar ziekenhuizen via het project Goede Zorg Proef Je. Stichting HungerNdThirst wil de recepten en het effect ervan in vervolgonderzoek valideren.

Onderzoek naar reuk en smaakverandering

Stichting HungerNdThirst gaf in 2016 opdracht om de invloed van de behandeling van dikkedarmkanker op het reuk- en smaakvermogen van patiënten te onderzoeken. Deze VERS-studie werd uitgevoerd door Elbrich Postma en gefinancierd via de Wetenschapswinkel van Wageningen University & Research. Het onderzoek is in 2018 afgerond en gebruikte data van de COLON-studie, onderzoek dat werd gefaciliteerd door Alliantie Voeding in de Zorg. Uit de VERS-studie werd veel duidelijk over de verandering van reuk- en smaakbeleving bij oncologiepatiënten en de rol van de vijf basissmaken daarin. Boehringer Ingelheim was al bezig met receptontwikkeling binnen het project Taking Cancer on through flavour voor mensen met en na kanker en die recepten worden nu dus doorontwikkeld in het project Steering Recipes.

Verder lezen



"Zorg met een integrale en langdurige aanpak voor brede maatschappelijke en individuele gezondheidswinst” aldus… https://t.co/woJ2aF2JE7
#VoedingNL2021 | Het was een duidelijke boodschap tijdens het congres: Verzadigd vet is een risicofactor voor hart-… https://t.co/Q61tpK1uAY
Luistertip! Deze podcasts van @nvzziekenhuizen Ziekenhuizen over preventie en digitale zorg in beeld gebracht via… https://t.co/rGdIduRhTG

Schrijf u nu in voor onze nieuwsbrief!

Elke 6-8 weken verschijnt onze digitale nieuwsbrief.

Bekijk hier de laatste nieuwsbrief

Uw persoonsgegevens worden conform onze Privacy- en Cookieverklaring verwerkt. Uitschrijven kan onderaan iedere nieuwsbrief die u van ons ontvangt.