Revalidatie

Optimaliseren van de voedingszorg in de revalidatie: meer onderzoek en een beter voedingsaanbod

Voeding speelt een cruciale rol bij herstel en kwaliteit van leven tijdens de revalidatie. Toch krijgt dit thema nog te weinig aandacht. Zowel vanuit revalidanten als zorgprofessionals groeit de behoefte aan onderbouwde voedingsadviezen en praktische handvatten. Om dit thema onder de aandacht te brengen, heeft de Alliantie Voeding in de Zorg de Werkgroep Revalidatie & Voeding opgericht.

Aanleiding

Diederic Klapwijk, mede-oprichter van Alliantie Voeding in de Zorg, ondervond zelf dat voeding vaak een ondergeschoven kind is in de revalidatiezorg. ’Het is vreemd te merken dat er geen aandacht is voor wat je lichaam aan voedingsstoffen nodig heeft, als er zoveel van je lichaam wordt gevraagd.’ Om hier verandering in te realiseren was in 2018 het eerste symposium Voeding in de Revalidatie en startte daarna de Werkgroep Revalidatie & Voeding.

Werkgroep Revalidatie & Voeding

De werkgroep Revalidatie & Voeding heeft als doel het verbinden van onderzoekers en zorgprofessionals, het stimuleren van onderzoek, het verbeteren van het voedingsaanbod en het bevorderen van toepassen en delen van voedingskennis binnen de medisch specialistische revalidatie. De werkgroep werkt aan een systematische inventarisatie van beschikbare literatuur om te bepalen welke voedingsstrategieën bewezen effectief zijn en waar kennishiaten liggen. De focus ligt op zowel neurologische aandoeningen, zoals NAH, MS, ALS en dwarslaesie, als niet-neurologische aandoeningen, waaronder amputaties, hart- en vaatziekten en oncologie.

Daarnaast zet de werkgroep zich in voor het versterken van het netwerk van betrokken professionals. Door het combineren van wetenschappelijke inzichten, praktijkervaring en expertkennis draagt de werkgroep bij aan een beter onderbouwde voedingszorg binnen de revalidatiepraktijk. Nieuwe inzichten worden actief gedeeld met het veld via events en publicaties, waarmee kennisuitwisseling en samenwerking verder worden gestimuleerd.

Gezonder en duurzamer voedingsaanbod

Het programma Goede Zorg Proef Je® van Alliantie Voeding in de Zorg ondersteunt de transitie naar een gezond en duurzaam voedingsaanbod voor patiënt, medewerker en bezoeker in ziekenhuizen, revalidatiecentra en andere langdurige zorginstellingen. 13 revalidatiecentra doen mee in het lerend netwerk en zetten stappen in een visie op voeding en het optimaliseren van het voedingsaanbod en maaltijdambiance. Best practices worden gedeeld en door inzet van studententeams werken organisaties aan specifieke vraagstukken. Zie ook www.goedezorgproefje.nl voor de volledige toolkit.

Projecten & resultaten

Voeding bij dwarslaesie patiënten

Dit promotieonderzoek richtte zich specifiek op voeding, het microbioom en neurogene darmklachten bij mensen met een dwarslaesie. Zo is de vezel intake van patiënten met een chronische dwarslaesie geïnventariseerd en werd er gekeken naar welke relatie er is tussen voeding en neurogene darmklachten. Ook is er gekeken naar het microbioom van mensen met een dwarslaesie. En er is onderzocht of het gebruik van probiotica, in aanvulling op het microbioom, tot minder neurogene darmklachten leidt bij dwarslaesie patiënten die antibiotica gebruiken.

Promotieonderzoek van Willemijn Faber, revalidatiearts bij Heliomare. Promotor: Ben Witteman, Copromotoren: Janneke Stolwijk, De Hoogstraat Revalidatie Utrecht; Janneke Nachtegaal, Heliomare revalidatie; Renate Winkels, Wageningen Universiteit.

Gepersonaliseerde voedingszorg voor patiënten met ALS, PLS en PSMA

In het ALS-centrum en het UMC Utrecht wordt onderzocht hoe de voedingszorg voor patiënten met ALS, PLS en PSMA geoptimaliseerd kan worden, zodat voedingsadviezen beter aansluiten bij de behoeften van de individuele patiënt en zijn/haar naasten. Dit zal worden gerealiseerd door een concrete handreiking te ontwikkelen voor zorgverleners, om hen te ondersteunen in het bieden van evidence-based voedingsadvies. Daarnaast worden er informatiematerialen voor patiënten en naasten ontwikkeld, om hen te ondersteunen in het maken van goede voedingskeuzes gedurende het ziektetraject. Alle materialen zullen worden geïmplementeerd in het Nederlandse ALS Zorgnetwerk, bestaande uit 38 gecertificeerde ALS-behandelteams.

Promotieonderzoek Merle Kuiper, Promovendus bij het UMC Utrecht, afdeling revalidatiegeneeskunde, fysiotherapiewetenschap en sport. Promotor: prof. dr. Anne Visser-Meilij. Copromotoren: dr. Anita Beelen & dr. Willeke Kruithof. UMC Utrecht & ALS-Centrum Nederland.

INGREDIENTS-studie: Energiegebruik en voedingsinname bij neuromusculaire aandoeningen

Dit wetenschappelijk onderzoek richt zich op de balans tussen energiegebruik en voedingsinname bij mensen met neuromusculaire aandoeningen. Het doel is om beter inzicht te krijgen in hoe voeding en beweging samenhangen met lichaamssamenstelling en gezondheid binnen deze doelgroep. Afnemende spiermassa en een toename van vetmassa kunnen namelijk bijdragen aan klachten als spierzwakte, vermoeidheid en pijn. Omdat hierover nog weinig wetenschappelijke kennis beschikbaar is, helpt dit onderzoek bij het ontwikkelen van beter onderbouwde voeding- en beweegadviezen voor deze doelgroep.

Promotieonderzoek Tamara de Haas, Promovendus Amsterdam UMC, afdeling Revalidatiegeneeskunde. Promotoren: Prof. dr. Frans Nollet, Dr. Ir. Hinke Kruizenga. Copromotoren: Dr. Fieke Koopman, Dr. Eric Voorn.