Oncologie

Aandacht voor leefstijl: als preventie én tijdens behandeling en herstel.

Voeding en leefstijl spelen een belangrijke rol in de preventie van kanker én tijdens de behandeling en herstel van kanker. Experts van Ziekenhuis Gelderse Vallei en Wageningen University & Research werken al meer dan 20 jaar in samen op het thema voeding en kanker. Via de samenwerking met Rijnstate wordt het onderzoeksgebied verder versterkt. Aandacht voor preventie is essentieel. Overgewicht is geassocieerd met twaalf soorten kanker zoals darm-, alvleesklier-, borst- en baarmoederkanker. Tijdens en na behandeling kan aandacht voor voeding en leefstijl de gezondheid bevorderen.


In onze projecten is veel aandacht voor bijvoorbeeld reuk- en smaakveranderingen, lichaamssamenstelling en voedingsadvies op maat.

Wetenschappelijke kennis wordt breed beschikbaar gemaakt. Op de website Voeding en Kanker Info geven experts antwoorden aan patiënten op basis van de wetenschap. De site is gerealiseerd met een KWF / Alpe D’Huzes investering. Ziekenhuis Gelderse Vallei, Rijnstate en het Slingeland Ziekenhuis werken samen in ARTZ verband. Zo wordt de kennis en ervaring regionaal verspreid.

Projecten en resultaten

Darmkanker

Voeding, leefstijl en ziekteverloop - COLON-studie (2011 – 2021)
In Nederland krijgen jaarlijks ongeveer 13.000 mensen de diagnose dikkedarmkanker. De COLON-studie, onder leiding van hoogleraar Ellen Kampman, onderzocht gedurende tien jaar de invloed van voeding en leefstijl op de behandeluitkomsten, overlevingskans en kwaliteit van leven van dikkedarmkankerpatiënten. Ruim 2000 patiënten, afkomstig uit ziekenhuizen door heel Nederland, werden vijf jaar lang gevolgd. De data van het onderzoek worden nog steeds gebruikt voor onderzoek. Diverse resultaten zijn al gepubliceerd:

Vermoeidheid
Als onderdeel van de COLON-studie onderzoekt de SoFiT-studie of de vermoeidheid na (dikkedarm)kanker verminderd kan worden door het aanbieden van een leefstijlinterventie gebaseerd op de kankerpreventierichtlijnen van het Wereld Kanker Onderzoek Fonds (WKOF). Het leefstijlprogramma, wat zes maanden duurt, bestaat uit coaching op het gebied van voeding en bewegen. Ook zullen we strategieën voor gedragsveranderingen toepassen om het makkelijker te maken voor de deelnemers om de leefstijlveranderingen door te voeren. Begin 2021 is de studie gestart. Dit onderzoek wordt gefinancierd door het WKOF.

Reuk- en smaakverandering
Als deelproject binnen de COLON-studie is Elbrich Postma op 15 januari 2021 gepromoveerd op de invloed van de behandeling van dikkedarmkanker op het reuk- en smaakvermogen van patiënten (VERS-studie). Ook heeft ze bekeken of veranderingen in reuk- en smaakvermogen invloed hebben op voedselvoorkeuren en eetgedrag. Mensen met een reuk- en smaakverandering bleken gemiddeld genomen geen veranderd eetpatroon te hebben. Dit onderzoek maakte deel uit van een project in samenwerking met de HungerNdThirst stichting naar reuk- en smaakveranderingen bij oncologiepatiënten. Het project werd gefinancierd door de Wetenschapswinkel van de WUR.

Darmbacteriën
In een ander COLON-deelproject, gecoördineerd door onderzoekster Dieuwertje Kok en MDL-arts Dirk-Jan Bac, wordt onderzocht in hoeverre veranderingen optreden in de samenstelling van de darmbacteriën tijdens de behandeling van darmkanker (CHEMI-studie). Lees hier meer >>>

Voedingsadvies op maat
Alliantie Voeding in de Zorg en Purpose hebben samen een patient journey voeding bij darmkanker ontwikkeld. Hiermee zijn de wensen van de patiënten ten aanzien van voedingszorg tijdens en na behandeling in kaart gebracht. Daarnaast is, onder leiding van Jeanne de Vries en Ben Witteman de toepassing van de Eetscore in de zorgpraktijk onderzocht bij patiënten die gescreend werden op darmkanker.

Lichaamssamenstelling
Spierafbraak bij kankerpatiënten is een onderschat probleem. Het is in deze groep verantwoordelijk voor 20% van de sterfgevallen en heeft een grote impact op de kwaliteit van leven. Het project ‘What moves wasting muscle’ onderzoekt hoe spierafbraak bij kankerpatiënten precies ontstaat en wat eraan te doen is. Meer lezen >>>>

Borstkanker

Chemotherapie en lichaamssamenstelling - COBRA-studie (2013-2017)
Eén van de mogelijke bijwerkingen van chemotherapie bij borstkanker is een veranderende lichaamssamenstelling met gezondheidsrisico’s als gevolg. In de COBRA-studie, uitgevoerd onder leiding van hoogleraar Ellen Kampman, zijn veranderingen in de hoeveelheid vet- en spierweefsel van vrouwen met borstkanker tijdens en na chemotherapie onderzocht. Bij de COBRA-studie waren ziekenhuizen door heel Nederland betrokken. De studie werd gefinancierd door KWF Kankerbestrijding en Alpe d’HuZes.

Een aantal resultaten zijn gepubliceerd in diverse artikelen en een proefschrift van Wageningen University & Research:

  • A longitudinal mixed methods study on changes in body weight, body composition, and lifestyle in breast cancer patients during chemotherapy and in a comparison group of women without cancer: study protocol. BMC Cancer. 2019 Jan 5;19(1):7.
  • Changes in Circulating Levels of 25-hydroxyvitamin D3 in Breast Cancer Patients Receiving Chemotherapy. Nutr Cancer. 2019 Jan 19:1-11.
  • Body composition is associated with risk of toxicity-induced modifications of treatment in women with stage I-IIIB breast cancer receiving chemotherapy. Breast Cancer Res Treat. 2018; Oct 23.
  • Taste and smell perception and quality of life during and after systemic therapy for breast cancer. Breast Cancer Res Treat. 2018 Jul;170(1):27-34.
  • Differences in dietary intake during chemotherapy in breast cancer patients compared to women without cancer. Support Care Cancer. 2017 Aug;25(8):2581-2591.

Gecombineerde leefstijlinterventie

In samenwerking met Rijnstate heeft een studententeam van WUR een systematic review gedaan over gecombineerde voedings- en beweeginterventies in borstkankerpatiënten voor, tijdens en na chemotherapie.

Slokdarmkanker

Uit onderzoek van Nicole de Roos en MDL-arts Dirk Jan Bac in Ziekenhuis Gelderse Vallei bleek dat de voedingsstatus en het fysiek functioneren van mensen afneemt tijdens de behandeling met chemo- en radiotherapie. Onderzoekers geven aan dat vervolgonderzoek naar de langetermijneffecten van deze behandeling wenselijk is.


Media & Publicaties

Type

Podcast

Bron

I'm a foodie

Verschijningsdatum

Mei 2021

Type

Wetenschappelijke publicatie

Bron

Cancers

Auteur(s)

van de Wiel, H. J., Stuiver, M. M., May, A. M., van Grinsven, S., Aaronson, N. K., Oldenburg, H. S. A., ... & Groen, W. G.

Verschijningsdatum

Juli 2021

Type

Wetenschappelijke publicatie

Bron

Journal of Cancer Survivorship

Auteur(s)

IJsbrandy, C., Ottevanger, P. B., Gerritsen, W. R., van Harten, W. H., & Hermens, R. P.

Verschijningsdatum

April 2021

Contactpersoon

Prof. Ellen Kampman (WUR)

Neem contact op

Team

Prof. Ellen Kampman (WUR), Flip Kruyt, chirurg (ZGV), Dr. Ernst-Jan Spillenaar Bilgen, chirurg (Rijnstate), Marjoes Zandbergen, plastisch chirurg (ZGV), Dr. Fränzel van Duijnhoven (WUR), Dr. Dieuwertje Kok (WUR), Prof. Wim van Harten (Rijnstate), Dr. Dirk Jan Bac, MDL-arts (ZGV)

Subsidie





Partners







[3/3] #onderzoek, #lustrum | Afgelopen 15 jaar hebben we veel bereikt op gebied van persoonsgericht, wetenschappeli… https://t.co/oLd17ERz03
[2/3] #onderzoek, #lustrum | De tweede winnaar van onze onderzoeksubsidie van 10.000 euro: 🔆 Dieuwertje Kok met ha… https://t.co/jA932i0NcP

Schrijf u nu in voor onze nieuwsbrief!

Elke 6-8 weken verschijnt onze digitale nieuwsbrief.

Bekijk hier de laatste nieuwsbrief

Uw persoonsgegevens worden conform onze Privacy- en Cookieverklaring verwerkt. Uitschrijven kan onderaan iedere nieuwsbrief die u van ons ontvangt.