Darmaandoeningen

Inzetten op transmurale voedingszorg

Zeker een op de vijf Nederlanders heeft regelmatig buikklachten. Binnen de Alliantie Voeding in de Zorg onderzoeken artsen en voedingsdeskundigen de rol van voeding bij het ontstaan van veel voorkomende darmaandoeningen zoals prikkelbaredarmsyndroom (PDS), de ziekte van Crohn, colitis ulcerosa en darmkanker. Ze ontwikkelen ook voedingsadviezen die de gezondheid en het welzijn van darmpatiënten verbeteren.


'Voeding is de hoeksteen bij de behandeling', aldus Ben Witteman, MDL-arts in Ziekenhuis Gelderse Vallei. Sinds 2013 is Witteman buitengewoon hoogleraar voeding en darmgezondheid in transmurale zorg aan Wageningen University & Research. Witteman stond aan de basis van de Alliantie Voeding. 'Bij ziekte is vaak sprake van een verstoorde inname, opname of vertering van voedsel. Dat beïnvloedt het functioneren van de darm, de darmbacteriën en daarmee de rest van het lichaam; de afweer tegen infecties bijvoorbeeld, of de afbraak van stoffen in de lever', legt hij uit. Bekijk hier video van Wageningen UR in het kader van zijn benoeming.


Projecten en resultaten

Inflammatoire darmziekten (IBD)  

Inflammatoire darmziekten (IBD) is een verzamelnaam voor een aantal chronische ontstekingsziekten, waaronder de ziekte van Crohn (CD) en colitis ulcerosa (UC). Onder leiding van promotor Prof Ben Witteman onderzoekt AIO Carlijn Lamers de rol van voeding en lichaamsbeweging bij de behandeling van IBD-patiënten. Daarnaast wordt ze begeleid door Dr. Nicole de Roos van Wageningen University & Research en Prof. Maria Hopman, via Eat2move.

Doel van Lamers’ onderzoek is:
1. Het bepalen van het effect van een ontstekingsremmend dieet als add-on therapie (naast de standaard medische behandeling) bij patiënten met IBD. Effectmaten: frequentie, duur en ernst van opvlammingen, ontstekingswaarden, medicatiegebruik, de kwaliteit van leven;
2. Het opstellen van een beweegadvies (zowel qua hoeveelheid als soort en intensiteit) voor IBD-patiënten dat bijdraagt aan een lagere ziekteactiviteit en een hogere kwaliteit van leven.

De incidentie van IBD is de afgelopen vijftig jaar flink gestegen in landen met een westerse levensstijl. Deze levensstijl gaat vaak gepaard met ongezonde voedingsgewoonten en een verminderde fysieke activiteit. Medicatie is vaak duur, niet altijd effectief en brengt regelmatig bijwerkingen met zich mee. IBD-patiënten hebben daarom behoefte aan een alternatief. Veel patiënten staan vaak open voor veranderingen in hun eetpatroon als onderdeel van de behandeling. Zo’n zeven op de tien patiënten met IBD hebben het idee dat hun ziektesymptomen worden beïnvloed door wat ze eten. Toch is er in de huidige behandelingsrichtlijnen nog maar weinig aandacht voor voeding.  Op internet wordt veel geschreven over de effecten van bepaalde voedingsmiddelen bij IBD. Maar er is nog onvoldoende wetenschappelijk bewijs voor een speciaal ‘IBD-dieet’.

Bij lichaamsbeweging zijn er aanwijzingen voor een positief effect op zowel het ziekteverloop als de kwaliteit van leven bij mensen met IBD. Maar er is meer kennis nodig om patiënten specifieke adviezen te kunnen geven rond de intensiteit, frequentie en het soort oefeningen dat ze kunnen doen.

Expertisecentrum DarmLeverzorg

Het  kennis- en expertisecentrum DarmLeverzorg van Ziekenhuis Gelderse Vallei bundelt kennis over voeding, bewegen en darmkanker – zowel voor preventie en behandeling, als ook voor goed herstel. Het kenniscentrum is betrokken bij het COLON-onderzoek. In deze studie wordt de betekenis van voeding, voedingssupplementen en leefstijl voor de conditie en het welbevinden van patiënten tijdens en na de ziekte onderzocht.

IBSQutrition

Doel van IBS Qutrition is via voeding de kwaliteit van leven te verbeteren bij mensen met Prikkelbare darm syndroom (PDS). Onder leiding van promotor Prof Ben Witteman werkt AIO Iris Rijnaarts aan meerdere deelstudies:

  1. Online vragenlijsten: via online vragenlijsten bij mensen met PDS, wordt een inventarisatie gemaakt: bijvoorbeeld over welke voedingsmiddelen klachten triggeren en welke behandelingen mensen nu gebruiken. Ook worden vragenlijsten rondom welzijn en kwaliteit van leven afgenomen. 
  2. Feces onderzoek: Vanaf september 2018 wordt via feces monsters onderzocht of er verschillen in darmbacteriën zijn tussen mensen die veel klachten hebben of juist weinig. Ook verbanden met voeding en/of welzijn worden onderzocht. 
  3. Labonderzoek: Wageningen Food and Biobased Research (FBR) voert labonderzoek uit, waarbij darmmodellen worden getest om PDS-symptomen na te bootsen. Producten van bedrijven worden getest of deze een positief effect kunnen hebben op PDS-klachten. 
  4. Interventie-studie: op basis van de drie eerder studies wordt een interventie-studie opgezet om zo veelbelovende middelen te testen bij PDS-patiënten. 

IBSQutrition is een publiek-private samenwerking, gecoördineerd door Wageningen Food & Biobased Research.


Eetscore in de zorg

De Eetscore is een digitale voedingsvragenlijst die professionals helpt om mensen gericht voedingsadvies te geven. De Alliantie Voeding in de Zorg heeft, in samenwerking met het Voedingscentrum, de toepassing van dit instrument onderzocht bij mensen die in Ziekenhuis Gelderse Vallei positief gescreend zijn in het bevolkingsonderzoek voor darmkanker. De Eetscore blijkt eetgewoonten inzichtelijk en bespreekbaar te maken en is daarmee een handig hulpmiddel voor professionals in de zorg. Via de Alliantie loopt inmiddels een vervolgonderzoek naar de toepassing van het instrument in de hele zorgketen.

Media & Publicaties

Type

Wetenschappelijke publicatie

Bron

Dig Dis. 2019;37(2):131-139.

Auteur(s)

de Vries JMH, Dijkhuizen M, Tap P en Witteman BJM

Verschijningsdatum

Januari 2019

Type

Wetenschappelijke publicatie

Bron

J Cancer Res Clin Oncol, 2018, Vol 144, Issue 11, pp 2139–2147

Auteur(s)

van Baar H, Beijer S, Bours MJL, Weijenberg MP, van Zutphen M, van Duijnhoven FJB, Slooter GD5, Pruijt JFM, Dronkers JJ, Haringhuizen A, Spillenaar Bilgen EJ, Hansson BME, de Wilt JHW, Kampman E, Winkels RM

Verschijningsdatum

Augustus 2018

Type

Bron

Digestive Diseases; DOI 10.1159/000494022

Auteur(s)

de Vries JHM, Dijkhuizen M, Tap P en WittemanBJM

Verschijningsdatum

September 2018

Contactpersoon

Yvonne van Gameren, Alliantie Voeding in de Zorg

Neem contact op

Team

Oa: Prof Ben Witteman, MDL-arts (WUR/ZGV); Dr. Nicole de Roos, onderzoeker (WUR), Prof. Maria Hopman (RadboudUMC / WUR); AIO Carlijn Lamers, arts; Jantine de Smit, zorgmanager (ZGV)

Subsidie



Partners






'Voeding & beweging voor gezondheidswinst: Samenwerken om wetenschap toe te passen in de zorg.' Cardioloog en voorz… https://t.co/wPAFWK9wQV
RT @CindyvdAvoort: 4-Daagse wandelaars gezocht voor onderzoek naar het effect van nitraatrijke voeding op gezondheid en fysieke activiteit.…
Congres #Voeding en #Ouderen - Inez Jans @dietistenZGV @GelderseVallei presenteert over voeding en dieetadviezen bi… https://t.co/8opzue0xn3

Schrijf u nu in voor onze nieuwsbrief!

Elke 6-8 weken verschijnt onze digitale nieuwsbrief.

Bekijk hier de laatste nieuwsbrief

Uw persoonsgegevens worden conform onze Privacy- en Cookieverklaring verwerkt. Uitschrijven kan onderaan iedere nieuwsbrief die u van ons ontvangt.